Migraine en overprikkeling: als prikkels te veel worden

De dunne grens tussen migraine en overprikkeling

Voor veel mensen met migraine is het geen kwestie van alleen hoofdpijn. Het is eerder een complexe ervaring waarin de wereld soms te fel, te luid, te veel voelt. Overprikkeling – het gevoel dat elke prikkel, van licht tot geluid tot geur, als een golf over je heen spoelt – is voor velen een essentieel, maar vaak onderbelicht aspect van migraine. Dit artikel duikt diep in hoe migraine en overprikkeling elkaar beïnvloeden, hoe deze prikkelgevoeligheid eruitziet in het dagelijks leven, en waarom deze combinatie zo’n impact heeft.

Wat betekent overprikkeling bij migraine eigenlijk?

Overprikkeling verwijst naar een situatie waarin de hersenen moeite hebben om zintuiglijke informatie te filteren of te verwerken. Voor mensen met migraine betekent dit vaak dat normale prikkels – bijvoorbeeld fel licht, drukke geluiden of zelfs sterke geuren – als ondraaglijk intens worden ervaren. Het is niet alleen een bijverschijnsel; overprikkeling kan een trigger zijn voor migraine, maar het kan ook optreden als symptoom tijdens of na een aanval.

In de praktijk betekent dit dat iemand met migraine zich vaak terugtrekt in een donkere, stille kamer, niet alleen vanwege de pijn, maar vooral omdat de wereld even te veel is. Deze gevoeligheid wordt door velen omschreven als “alsof je zenuwstelsel geen filter meer heeft”.

Hoe uit overprikkeling zich bij migraine?

Licht, geluid en geur: alles komt harder binnen

Een van de meest herkenbare kenmerken van migraine is fotofobie (lichtgevoeligheid), maar ook fonofobie (geluid) en osmofobie (geur) komen veel voor. Wat betekent dat in het dagelijks leven? Een tl-lamp op kantoor kan voelen als een felle schijnwerper. Het zachte gezoem van een koelkast, meestal nauwelijks hoorbaar, kan ineens als een motor dreunen. Zelfs het parfum van een collega kan misselijkheid of hoofdpijn uitlokken.

Sociale situaties: overprikkeld raken in gezelschap

Overprikkeling beperkt zich niet tot fysieke prikkels. Drukke ruimtes, meerdere gesprekken door elkaar, of zelfs het scrollen door sociale media kunnen een gevoel van overweldiging geven. Veel mensen met migraine geven aan dat ze zich in sociale situaties sneller terugtrekken of moeite hebben met concentratie. Het brein lijkt ‘vol’ te raken, waardoor communicatie stroever verloopt.

Mentale en emotionele impact

De constante alertheid voor prikkels kan leiden tot vermoeidheid, irritatie of zelfs angst voor de volgende aanval. Sommige mensen ontwikkelen patronen van vermijden: ze plannen hun dag om drukte heen of vermijden plekken die te veel prikkels geven. Dit kan leiden tot gevoelens van isolatie en onbegrip in de omgeving.

Waarom wordt deze link vaak onderschat?

Migraine wordt vaak gezien als een “hoofdpijnziekte”, terwijl overprikkeling een van de meest beperkende aspecten kan zijn. De onzichtbaarheid van prikkelgevoeligheid maakt het lastig voor buitenstaanders om te begrijpen hoe uitputtend het kan zijn. Er heerst bovendien het idee dat overprikkeling vooral bij kinderen of mensen met autisme voorkomt, terwijl het bij migrainepatiënten minstens zo relevant is.

Uit gesprekken met migrainepatiënten blijkt dat ze zich vaak niet serieus genomen voelen als ze aangeven dat “geluid pijn doet” of dat “licht misselijk maakt”. Dit gebrek aan begrip kan de beleving van migraine verergeren, omdat het niet alleen fysiek, maar ook sociaal en emotioneel belastend is.

Patronen uit de praktijk: wat mensen ervaren

Trigger of symptoom?

Voor sommigen is overprikkeling duidelijk een trigger: een drukke dag, fel licht of harde geluiden kunnen een aanval uitlokken. Voor anderen ontstaat overprikkeling juist als gevolg van migraine: na een aanval blijft het brein nog dagenlang gevoelig voor prikkels. Dit patroon verschilt sterk per persoon.

De nasleep: postdromale overprikkeling

Na afloop van een migraineaanval spreken veel mensen over een periode waarin ze zich “uitgeput” voelen, maar vooral extreem gevoelig zijn voor prikkels. Dit wordt ook wel de postdromale fase genoemd. In deze fase kunnen zelfs kleine prikkels – zoals het tikken van een klok – overweldigend zijn.

Zelfwaarneming: het gevoel van controle verliezen

Overprikkeling kan het gevoel geven dat je de regie over je eigen lichaam kwijt bent. Het is niet altijd te voorspellen welke prikkel op welk moment te veel zal zijn. Dit kan leiden tot onzekerheid en het vermijden van situaties die voorheen vanzelfsprekend waren.

Overprikkeling en migraine: misverstanden en realiteit

Assumpties die niet kloppen

Een veelvoorkomende misvatting is dat mensen met migraine “overdrijven” of zich aanstellen als ze aangeven overprikkeld te zijn. In werkelijkheid tonen hersenonderzoeken aan dat het brein van migrainepatiënten daadwerkelijk anders reageert op prikkels: de drempel om een prikkel als storend of pijnlijk te ervaren ligt lager.

Het verschil met gewone vermoeidheid

Overprikkeling is niet hetzelfde als moe zijn. Waar vermoeidheid vaak verbetert met rust, kan overprikkeling zelfs tijdens rustmomenten blijven aanhouden. Het gaat om een diepere, neurologische gevoeligheid die niet zomaar “weg te slapen” is.

Het belang van erkenning

Voor veel mensen is het simpelweg erkennen van overprikkeling als legitiem onderdeel van migraine al een stap richting meer begrip. Zowel in werk- als privésituaties kan openheid over deze gevoeligheid leiden tot meer respect en betere aanpassingen.

Veelgestelde vragen over migraine en overprikkeling

Waarom zijn mensen met migraine vaak zo gevoelig voor licht en geluid?

Hersenen van mensen met migraine verwerken prikkels anders, waardoor normale zintuiglijke input als overweldigend kan worden ervaren. Dit is geen kwestie van “overgevoelig zijn”, maar een kenmerk van het ziektebeeld.

Kan overprikkeling ook optreden zonder hoofdpijn?

Ja, sommige mensen ervaren overprikkeling als voorbode van een migraineaanval, of juist in de nasleep ervan, zelfs als de hoofdpijn al weg is.

Wat kun je doen als overprikkeling optreedt bij migraine?

Veel mensen zoeken een rustige, prikkelarme omgeving op. Het verschilt per persoon wat helpt; sommigen dragen bijvoorbeeld een zonnebril binnen of gebruiken oordoppen, maar er is geen standaardoplossing.

Is overprikkeling bij migraine altijd hetzelfde?

Nee, de mate en aard van overprikkeling verschilt sterk per persoon en per aanval. Soms zijn alleen bepaalde prikkels storend, soms lijkt alles te veel.

Tot slot: inzicht in het samenspel van migraine en prikkels

Migraine en overprikkeling zijn nauw met elkaar verweven. Voor wie dit ervaart, is het geen kwestie van “even doorbijten”, maar een dagelijkse zoektocht naar balans. Door meer begrip te creëren voor deze zintuiglijke gevoeligheid, ontstaat ruimte voor meer empathie en betere ondersteuning – thuis, op het werk en in de samenleving.

Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij aanhoudende klachten altijd een zorgprofessional.